Maandelijks archief: april 2013

Zoon!

Foto op 18-04-2013 om 21.32

Advertenties

Een reactie plaatsen

29 april 2013 · 8:39 pm

Het schuldfetisjisme van de televisie-economen

Economen vechten in de media de vorige oorlog uit. Terwijl Amsterdam voor acute problemen staat verliezen zij zich ook in deze krant in academische discussies die echte oplossingen voor de woningmarktproblemen waar Amsterdammers nu mee te maken krijgen verder weg brengen.

De televisie-economen trekken in deze krant van leer tegen ons idee om een Amsterdamse hypotheekbank op te richten. Ewald Engelen noemt mij een ‘kredietpusher’ (Parool, 30 maart) en Hans de Geus spreekt van de huizenmarkt als ‘tumor die steeds meer levenssap aan het lichaam onttrekt’ (Parool,  21 februari). Hun remedie: schulden afbouwen, huizen- en grondprijzen laten zakken.

Ik heb nieuws voor ze: ze worden op hun wenken bedient. Met de nieuwe leen- en hypotheekrenteregels gaan mensen meer aflossen op hun hypotheek. Overigens deden we dat al, maar door de systematiek van de ‘spaarhypotheek’ zag je dat terug in de besparingen, niet in de schuldadministratie. De huizenprijzen zijn in Amsterdam al 15-20% gedaald, de grondprijzen zullen dit jaar in sommige gebieden met meer dan 15% dalen.

Maar daarmee is de crisis nog niet voorbij en kunnen Amsterdammers nog steeds niet vrij kiezen tussen koop en huur. Dit komt omdat banken terughoudend zijn met hypotheekverschaffing. Hierover organiseerden wij afgelopen donderdag een debat en alle deskundigen waren het over de analyse eens: dit komt niet door het kredietrisico (het risico dat particulieren hun hypotheekrente niet betalen), maar door het liquiditeitsrisico van banken: de vrees van de kapitaalverschaffers dat zij hun geld niet terugkrijgen als zij het aan een Nederlandse bank uitlenen. Dit risico heeft dus niets met de woningmarkt of de hypotheken te maken, maar alles met de wijze waarop banken zijn gefinancierd. Dit essentiële element snappen de tv-economen niet, of ze willen het niet snappen. Wat er aan de achterkant (verschaffing van vermogen aan banken) niet bijkomt, kan er ook aan de voorkant (kredietverschaffing aan consumenten) niet uit.

De enige oplossing is om de kapitaalmarkt direct aan de hypotheek te koppelen: een hypotheekbank op Deense model geschoeid. Zo’n hypotheekbank is niet belast met de problemen uit het verleden, zoals de huidige banken.

Mensen die een dergelijke oplossing voorstellen wegzetten als ‘kredietpusher’ zoals de financieel-geograaf Ewald Engelen doet is het ontkennen van het feit dat de weg omhoog alleen gevonden wordt als kredietverlening weer normaliseert. Blijkbaar heeft hij meer verstand van geografie dan van financiën. Het is niet slecht dat mensen geld lenen en dat anderen dit uitlenen, maar een essentieel onderdeel van ons normaal economisch functioneren.

De eenzijdige fixatie op schulden is ook onterecht. Dit blijkt uit cijfers die niet zo vaak langskomen op televisie. De spaargelden die we op de bank aanhouden zijn de afgelopen 10 jaar verdubbeld naar ruim 330 miljard euro. Daarnaast hebben we ruim 1,1 biljoen euro gespaard voor ons pensioen, ruim 180% van ons bruto binnenlands product. Dit is veel meer dan enig ander Europees land. De besparingen in Nederland zijn bovendien sinds de crisis harder gestegen dan de hypotheekschuld. Hoewel veel huishoudens ‘onder water staan’ (de waarde van hun huis is momenteel lager dan de uitstaande hypotheekschuld) bedraagt de totale waarde van de onroerende goederen in Nederland het dubbele van de totale hypotheekschulden. De schulden die we hebben betalen we keurig af: de wanbetalingen op hypotheken zijn het laagste van heel Europa. Totaal bedraagt ons spaarsaldo 26% van ons BBP. Hiermee is dit het hoogste van de hele westerse wereld, op Zwitserland (banktoerisme) en Noorwegen (gas) na. (Bron: CBS, OECD).

De vraag is hoeveel crisis de schuldfetisjisten als Engelen en De Geus nodig hebben om bevredigd te zijn. De crisis duurt nu 5 jaar, we zijn 3 recessies verder. De grootste economische schade wordt inmiddels aangericht door de crisis zelf: mensen verliezen hun baan, als ze langer thuis zitten verliezen ze ook hun capaciteiten en verliest onze economie haar concurrentiekracht. Normalisering van de woningmarkt is juist nodig voor herstel: als mensen in vrijheid kunnen kiezen tussen koop en huur en het aanbod van woningen de vraag kan volgen zonder belemmeringen van bankbalansen versterkt dit de concurrentiekracht van stedelijke economische regio’s.

In de ons omliggende landen is de weg omhoog al gevonden: zowel economische groei als huizenprijzen stijgen weer. Ook in de jaren dertig was Nederland het laatste land van de Westerse wereld dat uit de crisis kwam, door het calvinistisch vasthouden aan de ‘harde’ gulden en scherpe overheidsbezuinigingen. Stom, zeggen we nu.

Generaties na ons zullen even hard oordelen over de wijze waarop de crisis in Nederland nu doorziekt, met speciale aandacht voor de rol die de tv-economen in het maatschappelijk debat innamen.

Michiel Mulder

Econoom en gemeenteraadslid PvdA

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Economie