Financiele beschouwingen

 

 

Aldus Metro.

Dit was mijn inbreng in de raad:

Financiële beschouwingen in een financiële crisis

De financiële beschouwingen kunnen wij in de huidige omstandigheden niet loskoppelen van de kredietcrisis, die steeds dichterbij komt in ons dagelijks leven. Daarom zal ik daar eerst in analytische zin bij stilstaan om vervolgens een aantal zaken te formuleren die volgens onze reactie van de lokale overheid zouden moeten zijn. Tot slot doe ik nog enkele concrete begrotingsvoorstellen.

De internationale crisis op de financiële markten is ongekend. Doordat banken elkaar geen leningen meer durfden te verstrekken liep het systeem van kredietverlening spaak.

De gevolgen wijzigen nog elke dag. Zo steeg de interbancaire rente in september in drie weken tijd van 4,5 naar 5,2 en daalde deze in oktober weer tot 4,6 procent, vermoedelijk als reactie op de Europese afspraken garant te staan voor interbancaire leningen.

Wat wel inmiddels bekend is is dat de vonk ook naar de reële economie is overgesprongen: de goederen die we met elkaar verhandelen, de arbeidsmarkt, de euro’s die over de toonbank gaan. De beurskoersen dalen, waardoor in Nederland dit jaar tot september 180 miljard aan eigen vermogen is verdampt. Daarnaast zorgen de rentestijgingen ervoor dat voor bedrijven de ‘business case’ voor geplande investeringen niet meer uitkomt. Afhankelijk van het type leningen steeg de rente voor het bedrijfsleven met 0,5% tot 1% binnen een half jaar.

Nu is herstel van vertrouwen belangrijk. Het consumentenvertrouwen is weliswaar gedaald sinds het uitbreken van de kredietcrisis, maar het ligt nog steeds hoger dan in 2005 en 2006 en toen groeide de economie toch nog flink. Ook de bereidheid tot grote aankopen is nog groter. We zitten duidelijk op een omslagpunt.

Met betrekking tot het vertrouwen zijn reeds daadkrachtig een aantal belangrijke stappen gezet op landelijk en Europees niveau. Een belangrijk onderdeel van vertrouwen is ook dat de overheid het eigen huishoudboekje op orde heeft. De staat California had moeite geld te lenen en kon bruggen niet afbouwen. Diverse lagere overheden zijn gedupeerd door de toestand bij IceSave. Ijsland zelf moet bij het IMF aankloppen, evenals Hongarije en Oekraïne.

Het antwoord op de kredietcrisis moet in elk geval niet bestaan uit het euforisch kraaien van de victorie over het kapitalisme, zoals de SP bij de vorige raadsvergadering deed. Het kapitalisme is niet failliet of overwonnen, maar een aantal van haar nadelen zijn van de economische studieboekjes verplaatst naar de praktijk en in de levens van mensen. Dit is niet leuk, maar strontvervelend. Mensen zijn onzeker over hun spaargeld, ondernemers over hun klandizie, werknemers over hun baan. Het ideologische feestje van de SP wordt dan ook gevierd over de ruggen van hen waar de partij voor zegt op te komen.

Gelukkig zijn er politieke partijen die er langs democratische weg de afgelopen eeuw voor hebben geijverd dat het vrije individu niet alleen staat als het gaat om de invloed van het kapitalisme. De sociaal-democratie heeft zich altijd ingezet voor de individuele ontplooiing van de mensen, voor zekerheid omtrent het inkomen, voldoende kansen en emancipatie. In de huidige onzekere tijden vindt de individuele mens vindt een betrouwbare partner aan haar zijde: de overheid. Om precies te zijn, de PvdA!

De sociaal-democratische waarden zijn juist in een neergaande conjunctuur van groot belang. Het gaat dan om eerlijk delen: van welvaart, maar ook van pijn. Het gaat om participatie: mee kunnen blijven doen in de maatschappij, ook als je een krappe beurs hebt of moeite hebt met leren op school. Het gaat om emancipatie: vooruit komen in de maatschappij, een dubbeltje móet een kwartje kunnen worden, het vrije individu moet zichzelf kunnen zijn.

In deze crisis heeft de overheid drie belangrijke opdrachten: herstel van vertrouwen, versterken van de economische structuur en waar mogelijk op tijd bijsturen om het leed te verzachten.

Ik had het zojuist al even over hoe de landelijke en Europese overheid werkt aan herstel van vertrouwen. Lokaal is het minste wat we kunnen doen: zorgen dat we ons eigen huishoudboekje op orde hebben en de tent draaiende blijven houden, afspraken nakomen.

Aangaande het huishoudboekje: dat is in deze begroting op orde. Behalve een enkele vakidiote financieel woordvoerder zijn er slechts weinigen die de treasury paragraaf van de begroting lezen. Ik zei daar vorig jaar over in het begrotingsdebat dat we blij waren dat we de renterisiconorm en de kasgeld limiet ruimschoots halen. Niet tot mijn verbazing heeft de pers daar niks over geschreven. Toch zijn dat juist de punten die in de financiële sector tot de ellende heeft geleid.

 

Waar hebben we het eigenlijk over? De kasgeldlimiet zorgt ervoor dat de gemeente niet teveel leningen heeft afgesloten met een korte looptijd. De renterisiconorm zorgt ervoor dat je niet in enig jaar teveel langlopende leningen moet herfinancieren. Beide zorgen ervoor dat de gemeentefinanciën niet teveel afhankelijk zijn van renteschommelingen. De toegestane kasgeld limiet bedraagt voor de gemeente 428 miljoen euro. Wij lenen slechts 310 miljoen euro kort, dus ruim onder de marge. De toegestane renterisiconorm bedraagt 462 miljoen euro. Wij zitten daar met 187 miljoen euro fors onder. Dat is dus veilig.

 

En het was dus niet zo’n heel gek idee van deze fractie vorig jaar om de buffer waarmee we renteverhogingen opvangen niet te verkleinen.

 

In de Amsterdamse begroting dus geen Amerikaanse, noch Ijslandse toestanden of Noordhollandse toestanden.

 

Bovendien worden de afspraken nagekomen, eveneens belangrijk als het gaat om herstel van vertrouwen. Niet alleen is er voldoende ruimte om het programakkoord uit te voeren, ook een belangrijk deel van onze wensen bij Voorjaarsnota komen terug in de begroting. En laten we ook niet vergeten dat in de rompbegroting gewoon nog alle besluitvorming van de afgelopen jaren en initiatieven van deze fractie verwerkt zijn, zoals gratis openbaar vervoer van en naar P+R locaties, postzegelparkjes, straatcoaches, stadsreclassering, schoolzwemmen, opsporing illegale bordelen, versterking monumentenzorg, tegengaan illegale onderhuur, superteam schuldhulpverlening en budgetlessen op school en zo kan ik nog wel even doorgaan.

 

Maar wij hebben voor het college nog wel een belangrijke opdracht als het gaat om het herstel van vertrouwen. Het helpt namelijk het vertrouwen slecht als mensen hun huis zien verzakken en een as van een afvalenergiebedrijf zien breken. Ook helpt het slecht als de overheid haar ICT infrastructuur niet op orde heeft met de nodige veiligheidsrisico’s.

Met betrekking tot het risicomanagement heeft de raad twee grote projecten benoemd waarin wij beter op de hoogte gehouden willen worden van de risico’s. Wij moeten constateren dat het college zich met betrekking tot het afvalenergiebedrijf en stadstoezicht niet handelt in de geest van de eigen notitie nav het PvdA-initiatief. Graag ontvangen wij conform notitie een voorstel tot periodieke rapportage over risico’s en ontwikkelingen. Aangezien wij geen moties gaan indienen met als besluit dat besluiten uitgevoerd moeten worden verwachten wij niet anders dan dat wij nu spoedig op onze wenken bediend worden op dit punt en het college zich aan de afspraken houdt. Graag een datum van het college als toezegging.

 

Aangaande het servicehuis ICT maken wij ons ook zorgen. Wij komen daar in de commissie op terug.

 

Het tweede punt wat de overheid moet doen in een crisis waar we nu in zitten is investeren in de economische structuur. Met de structuur bedoelen economen de aanbodzijde van de economie. Dit moet je doen, zowel in goede tijden als in slechte tijden. We hebben later in deze raadsvergadering een aantal belangrijke besluiten op stapel staan. Schiphol: de Alderstafel en de kruisparticipatie. De haven: een ambitieuze visie en een nieuwe zeesluis. Als we dit soort zaken niet regelen, omdat we bijvoorbeeld zenuwachtig worden van de kredietcrisis, zijn we stom bezig. Juist nu zijn dat soort investeringen van groot belang.

 

Dit geldt ook voor de Zuidas. Als de kredietcrisis ertoe leidt dat financiering met marktpartijen niet rondkomt, moeten we dit belangrijke project als stad en staat zelf ontwikkelen.

 

Bij de economische structuur denk ik ook aan het programma topstad. In de huidige economische tijd vinden netwerken van mensen gemakkelijk hun weg naar een andere Europese stad, of elders op de wereld. Amsterdam moet een aantrekkelijke stad zijn en blijven. Een columnist van Parool vroeg zich af waarom er eigenlijk zoveel geïnvesteerd wordt in cultuur in de begroting, terwijl er een kredietcrisis is. Welnu: daarom dus. Ook het op initiatief van mijn collega Willemse ingezette beleid voor short stay helpt daarbij, zodat expats hier terecht kunnen. Een aantrekkelijke stad is ook een ongedeelde en een veilige stad. Zoals bekend spant het stadsbestuur zich daar onophoudelijk voor in. Ook gaat het om bereikbaarheid. Er zijn veel plannen in de uitvoering, maar wij zijn helaas gedaald op een ranglijst van bereikbare steden. Graag maximale aandacht hiervoor, misschien kan het college daar nog op ingaan.

 

Als derde punt noemde ik het op tijd bijsturen door de overheid om het leed te verzachten, als antwoord op de kredietcrisis. Over dat punt bestaan nogal wat misverstanden. De econoom Keynes bepleitte grootscheepse overheidsinvesteringen om de vraag te stimuleren in een recessie. Toen klassieke economen zich daartegen keerde, omdat zij stelden dat die investeringen op de lange termijn geen vruchten afwerpen omdat de gestegen overheidstekorten de rente opdrijven en op deze wijze de aanbodkant van de economie verslechteren, zei Keynes: on the long run we are all dead. Toch kregen zijn ideeën vrij veel aanhang, wat de monetarist Milton Friedman de uitspraak ontlokte ‘We are all Keynesians now, but we will be no Keynesians any longer’. Tot zijn ergernis werd Friedman echter meestal beperkt geciteerd en liet men het tweede deel weg, zodat er slechts resteerde: ‘We are all Keynesians now’.

 

We moeten niet de illusie hebben dat we hier met het lokaal stimuleren van de vraagkant van de economie een verdampte beurswaarde van 180 miljard euro kunnen compenseren. We zouden dan de begroting op zijn minst moeten verviervoudigen. En dan komen we weer in de knel met de renterisiconorm en de kasgeldlimiet. We kunnen wel kijken of we slimme dingen kunnen doen die de overgangspijn van een recessie zo draaglijk mogelijk maken voor hen die ermee geconfronteerd worden en de helpende hand bieden aan tijdelijke situaties die het gevolg zijn van de grillen van de markt.

 

Aangaande dit laatste hebben wij 3 zorgpunten waarop wij een motie indienen. Ten eerste het midden en kleinbedrijf. Ook hier zal de herfinanciering in de knel komen, ook van normale bakkers met een gezonde bedrijfsvoering, zo vermoeden wij. Wij willen dat het college de situatie waar deze mensen nu in zitten goed uitzoekt en waar mogelijk met voorstellen komt, in samenspraak met het rijksministerie, of een garantieregeling de Amsterdamse slagers en andere kleine ondernemers hen kan helpen.

 

Ten tweede de werknemers die geconfronteerd kunnen gaan worden met ontslag. Met Prinsjesdag had het Centraal Planbureau de groeiverwachting al neerwaarts bijgesteld naar 1,25%. De Nederlandse Bank gaat inmiddels uit van nulgroei, misschien zelfs negatief. Toen de groeiverwachting neerwaarts bijgesteld werd met een procentpunt steeg de werkloosheid in de raming met 40.000. Goeie kans dus dat het er 100.000 worden volgend jaar. Amsterdam pakt hier al gauw 8 procent van mee. Dat zijn 8000 Amsterdamse werklozen erbij.

Zij kunnen rekenen op de PvdA, net zoals de Nederlandse spaarder kan rekenen op Wouter Bos.

 

In de begroting wordt een miljoen euro uitgetrokken voor meer casemanagers voor de dienst werk en inkomen, zodat zij mensen beter kunnen begeleiden. We zullen ze hard nodig hebben. We vragen dan ook aan het college een maximale inspanning om te zorgen dat nieuwe werklozen snel weer ergens aan de slag kunnen in een deelsector die nog wel groeit. Is het college bereid afspraken te maken met werkgevers over deze job-to-job plaatsing? Of dat ze onmiddellijk op ‘reïntegratietraject’ worden gezet, zoals dat in jargon heet. Dat ze niet thuis hoeven te zitten maar aan de slag om te investeren in zichzelf.

 

Ten derde de woningbouw. Hoewel de crisis in Nederland, anders dan in Amerika, niet specifiek in de woningbouw begonnen is, doet zich daar nu toch wel een zorgelijke ontwikkeling voor. De hypotheekrente bedroeg halverwege 2005 3,8 procent. Nu bedraagt deze 5,4 procent. Daar is dus de helft bijgekomen aan maandlasten. Bovendien horen wij dat de banken terughoudender zijn met het verstrekken van krediet, ook aan deze Amsterdammers. Wij willen voorkomen dat de tijdelijke vraaguitval als gevolg van de kredietcrisis leidt tot uitstel van plannen en bezuinigingen op kwaliteit. Dat leidt namelijk op lange termijn tot een stad die je niet wilt, en die ook niet voldoet aan de ideeën zoals deze fractie heeft neergelegd in de notitie Mooi Amsterdam. Wij verzoeken het college met een plan te komen, waarbij wordt bekeken in hoeverre beleggers en corporaties woningen tijdelijk in de verhuur kunnen doen, maar ook de optie van participatie door de gemeente, samen met het rijk, willen wij bekeken hebben.

 

Deze drie wensen richting college hebben wij verwoord in een motie die wij gezamenlijk indienen met GroenLinks, die er ongetwijfeld ook nog woorden aan zal wijden.

 

Verder hebben wij een drietal voorstellen om mensen in armoede te helpen. Of een kind kan sporten of mee kan doen met cultuur mag niet afhangen van de portemonnee van de ouders. Daarom willen wij het jeugdsport fonds uitbreiden met € 250.000 zodat meer kinderen uit minimagezinnen gratis voorzien worden van sportspullen. Voor cultuur moet er een soortgelijk fonds komen.

 

Eveneens € 250.000 willen wij uittrekken voor Step2Saven project, dat ervoor zorgt dat minima € 100 per jaar besparen op hun energierekening. Het is een samenwerkingsproject van ondermeer Nuon en Philips en wordt uitgevoerd door schoolverlaters. Die komen bij mensen langs en geven gratis advies over energiebesparing. Ook bieden ze een energiebox aan met energiebesparende artikelen. Dankzij de extra financiële middelen is deze box gratis. 

 

Dit zijn concrete en laagdrempelige plannen die mensen in armoede helpen. Bovendien snijdt het mes aan twee kanten, want sport is goed voor kinderen en energiebesparing levert mensen niet alleen geld op maar komt ook het milieu ten goede. De wijze waarop we het voorstellen levert ook nog eens een werkervaringsplaatsen voor schoolverlaters op.

 

Verder hebben wij een motie ter ondersteuning van het initiatief van onze collega in Den Haag Hans Spekman voor een kerstbijdrage voor minima. De kamer heeft het amendement Tang/Spekman aangenomen waarmee 50 miljoen euro extra beschikbaar is gesteld voor de uitvoering van armoedebeleid. Het amendement is bedoeld om extra aandacht te besteden aan de financiële positie van mensen met de laagste inkomens. Beoogd is om via de gemeenten de groep met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum dit jaar extra financieel te ondersteunen. Dit omdat de snel oplopende inflatie een extra eenmalige ondersteuning voor lage inkomens rechtvaardigt en minima ook mee moeten kunnen doen met feesten als Sinterklaas en Kerstmis. Deze 50 miljoen euro wordt verdeeld via het gemeentefonds en de motie dient ervoor om dit bedrag aldus te besteden.

 

Het bedrag voor het jeugdsportfonds willen we dekken binnen de sportbegroting, het bedrag voor het energiebesparingswerkervaringplan uit het stimuleringsfonds volkshuisvesting.

 

Verder stellen wij voor 500.000 euro uit te trekken voor een huurfonds, waardoor ouderen langer thuis kunnen blijven wonen. Door te zorgen voor een overbruggingshuur bij stedelijke vernieuwing als deze groep tegen een huurverhoging aanloopt, kunnen ouderen langer op zichzelf wonen. Dit bespaart ook op ziektekosten. Wij willen dit plan dan ook sámen met corporaties en ziektekostenverzekeraars uitvoeren.

 

Mensen die slecht ter been zijn willen wij helpen door geld uit te trekken voor de uitvoering van Agenda 22, te dekken uit het BWS fonds. Dit om de toegankelijkheid van de openbare ruimte te verbeteren.

 

Wij willen de Schorerstichting die zich inzet voor het welzijn van homosexuelen steunen met € 37.000 en samen met coalitiepartner GroenLinks het stadsdeel Zeeburg tegemoet komen met € 500.000. Dit laatste vanwege de uitbreiding van het stadsdeel met de nieuwe wijk IJburg. Beide kostenposten worden gedekt uit posten die waren bedoeld voor de apparaatskosten van het stadhuis, onder andere servicehuis financiën. In onze optiek beginnen we dus nu niet met de implementatie ervan. De begroting is binnen een jaar al weer bijna verdubbeld en wij kennen deze camel nose inmiddels van andere servicehuizen.

 

Tot slot Den Haag. Ik noemde al even Wouter Bos die zich inzet voor het bezweren van de crisis en Hans Spekman die zich inzet voor de armoedebestrijding. Onze fractie te Den Haag heeft bij de begroting een pleidooi gehouden voor ‘Houvast en vooruitgang’ met als sleutelbegrippen ‘Wereld, Werk en Wijk’. Naar aanleiding hiervan hebben wij aan het college de volgende vragen.

PvdA heeft gepleit voor vouchers voor ondernemers voor advies. Kan de wethouder er zorg voor dragen dat als dit plan in de uitvoeringsfase komt hij vooraan staat?

De fractie heeft gepleit voor een sociaal plan bij renovatie, sloop en nieuwbouw. Daarover zijn natuurlijk al afspraken in Amsterdam, maar bewoners hebben hier hulp bij nodig. Daarvoor dienen onze wijksteunpunten wonen, waarvoor nu 1 miljoen structureel beschikbaar is. Gaat de wethouder zich ervoor inzetten dat deze wijksteunpunten wonen maximaal service gericht zijn voor de bewoners en echt de nodige slagkracht en expertise hebben om ze te helpen mbt hun positie in de stedelijke vernieuwing?

 

 

 

 

1 reactie

Opgeslagen onder Politiek

Een Reactie op “Financiele beschouwingen

  1. Pingback: MulderMail! « Website van Michiel Mulder!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s