Zuiderzeelijn

Vandaag heeft het kabinet afspraken gemaakt met het Noorden des lands over de besteding van 2,2 miljard euro in ‘regiospecifieke’ projecten. Ondanks eerdere beloftes door Wim Kok, nogmaals bevestigd in het verkiezingsprogramma van 2006, komt de Zuiderzeelijn er niet, dus moet er een doekje voor het bloeden komen.

Toen ik in de programmacommissie zat moest ik op enig moment het verkiezingsprogramma verdedigen in Groningen. Op zo’n moment raak je er pas echt van overtuigd dat er een snellere railverbinding nodig is met het Noorden des lands. De aanwezig PvdA-leden waren onnoemelijk blij met de passages in het verkiezignsprogramma, waarin de Zuiderzeelijn werd beloofd. De reistijd tussen Schiphol en Groningen bedraagt nu 132 minuten. Nog afgezien van mogelijke vertragingen. In dit geval was er een deel van het spoor uitgevallen en werden bussen ingezet. Ondanks mijn zeer ruim ingebouwde marge kwam ik exact op tijd aan bij de bijeenkomst.

De ‘Zuiderzeelijn’ behelst deze breuk in het land te verbeteren. Dit kan op allerlei manieren. De futuristen onder ons kwamen met plannen voor een magneetzweefbaan, een inmiddels zeer gebruikelijk vervoersmiddel in Japan. De kosten zouden 9 miljard euro bedragen. Wubbo Ockels kwam met een alternatief: een ‘superbus’. Een supersnelle bus die 250 kilometer per uur rijdt over een eigen weg. De kosten zouden aanzienlijk lager liggen: 3 miljard euro.

De meest kansrijke optie lijkt/leek echter de HSL-variant: een hoge snelheidslijn van Schiphol naar Groningen en Leeuwarden waarbij nieuwe spoor wordt aangelegd vanaf Lelystad. In de derde variant zou dit de reistijd tot minder dan anderhalf uur kunnen bekorten, een aanzienlijke verbetering, en de kosten van dit alternatief zouden inclusief beheer 4 miljard euro bedragen.

Nu is het inmiddels goed gebruik in Nederland dat politici niet zelf durven te kiezen op grond van hun visie, maar zich verschuilen achter rapporten van rekenmeesters. Laat ik vooraf zeggen dat ik Camiel Eurlings een beroerde minister vindt en de kwalificatie die wethouder van verkeer Tjeerd Herrema aan hem gaf (‘Minster van stilstand’) buitengewoon terecht. De asociale manier waarop hij kritiek uitte op Amsterdam aangaande de milieuzone is het toppunt van hypocrisie: door Haagse regels wordt Amsterdam door de fijnstofnorm praktisch een bouwstop opgedrongen als we geen rigoreuze maatregelen nemen, en dan steekt men haar nek uit en dan krijg je dit. Terwijl de minister zelf veel meer kan doen om de luchtkwaliteit te verbeteren in Amsterdam, zoals invoering van 80 km op meer delen van de ring en overkapping van grote delen ervan. Bovendien had Eurlings zich als Europarlementarier kunnen inzetten voor meer bronmaatregelen, zodat het wagenpark schoner zou worden, evenals de industrie: het Ruhrgebied is verantwoordelijk voor een groot deel van de fijnstof in Amsterdam. Als minister kan Eurlings ook iets doen om te zorgen dat een milieuzone op basis van de autoklasse ingevoerd kan worden, ipv bouwjaar. Dat kan nu niet doordat het RDW die gegevens niet levert.

Maar nee, de minister houdt zich liever bezig met allerhande luchtballonetjes en populistische praat aangaande het zgn. autopestende Amsterdam.

En dan die Zuiderzeelijn. Ecorys heeft berekend dat de maatschappelijke baten 1 miljard euro zijn van de HSL3 variant, en de kosten 4 miljard. Als men indertijd een kosten baten analyse van het Suez kanaal had gemaakt, was die er hoogstwaarschijnlijk niet gekomen.

Maar een Zuiderzeelijn is nodig voor een ongedeeld Nederland. In de Randstad verdringt men zich omdat men het landschap open wil houden en men propt de mensen in appartementen op binnenstedelijke locaties. Het Noorden des lands daarentegen biedt veel woonmilieus waar mensen behoefte aan hebben, maar die niet geboden worden in de Randstad. In zuid-Friesland liggen de woningprijzen over het algemeen nog hoger dan in het Noorden van de provincie, wat aangeeft dat de consument geld over heeft voor een dergelijk woonmilieu op reisbare afstand van de Randstad. De krimp van de bevolking in het Noorden zal grote problemen opleveren. Het kabinet denkt aan eilanden in de Noordzee om de druk van de Randstad af te nemen, terwijl met een beetje meer visie de gewenste woonmilieus beter bereikbaar gemaakt kunnen worden.

Deze kosten en baten worden allemaal niet meegenomen, terwijl die voor netto 3 miljard euro allemaal bereikt kunnen worden.

Nu wordt als doekje voor het bloeden bloeden inclusief de investering van de provincies 2,8 miljard euro ‘geinvesteerd’ in het Noorden. Maar wat houden die investeringen in? Strooigeld in economische projectjes, extra afslagen van de rijkswegen, enzovoort. Een doekje voor het bloeden om het schuldgevoel van de minister af te kopen. Ook hier is een kosten baten analyse op los gelaten. Conclusie was, zowel van Ecorys als CPB, dat er nauwelijks maatschappelijk rendement zit aan dergelijke investeringen.

Ik mag hopen dat inmiddels, ook voor de oppervlakkige lezer, duidelijk is wat voor gepruts Eurlings levert en welk een visieloos oppertunisme hij tentoon spreid. En dan heb ik het nog niet eens over het feit dat de PvdA nu door deze Limburger een jarenlange belofte aan het Noorden breekt.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Politiek

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s