Op Wikipedia heerst alom verwarring over het begrip populisme. Daarom staat er bovenaan de Wikipedia pagina ook een vraagteken, ten teken dat er wordt getwijfeld aan de inhoud van het artikel. Volgens Wikipedia zijn kenmerken die politicologen toeschrijven aan ‘populisme’: afkeer van het partijestablishment; het volk op een voetstuk plaatsen en naar haar wil wordt constant gerefereerd; charismatisch leiderschap; er wordt een beroep gedaan op eenheid en vaderlandsliefde.
Maar wie bepaald dat eigenlijk? Wie bepaald hoe groepen van politieke stromingen genoemd kunnen worden? Als we de term sec bekijken, dan komt die van het Latijnse ‘populus’ dat ‘volk’ betekent. In het oude Rome waren er politici die hun machtsbasis bij het volk hadden en politici die hun invloed ontleende aan hun positie in de senaat en onder rijke families. Julius Caesar was een goed voorbeeld van iemand die het volk op zijn hand had. Door grote overwinningen behaalde hij eer en hij deelde graan uit, dat afkomstig was uit Egypte, dat hij als zijn privé bezit beschouwde.
De Dikke van Dale heeft ook al een niet al te flatteuze visie op het begrip populisme. Deze stelt dat het betekent: ‘populaire, oppervlakkige, enigszins demagogische betoogtrant.’
Het zal je maar gezegd worden.
Nu ben ik momenteel een boek aan het lezen van een Amerikaanse auteur, die als homo Amerika verliet omdat hij het benauwd kreeg van de Christelijkheid. In Europa aangekomen verbaasd hij zich over een heel aantal zaken. Met name de ruimte die Moslims vragen en krijgen in Europa en de mate waarin zij van staatssubsidies zoals de bijstand gebruik maken, en hoe weinig Europa zich teweer stelt tegen Moslims. Het boek heet dan ook ‘While Europe slept’.
Maar de link met het voorgaande is dat hij zich verbaasd over de connotatie die hier aan het woord ‘populisme’ wordt gegeven. Hij stelt dat, als politici hier iets vinden van Moslims in de maatschappij, deze denigrerend als ‘populist’ worden weggezet. Dit terwijl het in Amerika heel normaal is dat politici de wil van het volk willen uitvoeren.
Nu mag inmiddels genoegzaam bekend zijn dat ik geen groot fan ben van de Wildersen en Verdonken, maar ik vind het eigenlijk vreemd dat die als populistisch worden bestempeld en, pakweg, de PvdA niet. Ikzelf bijvoorbeeld zie ‘het volk’ wat dat dan ook precies moge zijn als object voor mijn handelen. Ik ben volksvertegenwoordiger, de naam zegt het al, en ik heb dus de eer het volk in de gemeenteraad te mogen vertegenwoordigen. Ik verkondig daar meningen waar ik zelf achter sta, omdat ze in mijn visie ‘het volk’ verder helpen en meestal zijn die meningen getoetst aan wat ‘het volk’ ervan vindt, in die zin dat er enig draagvlak voor moet zijn.
Nu heeft Wouter Bos in een lezing in het engels gesteld dat we ‘populistischer’ moeten opereren. Evenals bij het polarisatie streven denk ik dan: een betere wereld begint bij uzelve. Ik heb er altijd wat moeite mee als politici gaan zeggen hóe ze zouden moeten zijn. Wat een onzin! Je moet handelen in lijn met hoe je vindt dat je moet handelen. En populisme, dat is in mijn optiek niets minder dan je kerntaak als politicus goed uitvoeren: het volk vertegenwoordigen.
Wat mij betreft moeten we dan ook af van de negatieve connotaties van het woord.
